Pokemon-kaarten bewaren: sleeves, toploaders, mappen en de juiste plek

De meeste schade aan Pokemon-kaarten ontstaat niet tijdens het spelen maar tijdens het bewaren. Een doos op zolder, een map met ringen, een stapel kaarten met een elastiekje erom. Het gaat langzaam en je ziet het pas als je de kaarten jaren later weer pakt. Dan is het niet meer te herstellen.

Goed bewaren is goedkoop en niet ingewikkeld. Deze gids loopt langs wat een kaart beschadigt, welke beschermingsmiddelen er zijn en waar je ze in huis neerzet.

Een Pokemon-kaart is bedrukt karton met een dunne laklaag. Er zijn vijf dingen die hem op den duur beschadigen, en alles wat je verderop leest is bedoeld om die vijf buiten de deur te houden.

Druk en buigen. Een kaart die in een te volle doos wordt gepropt, onder een stapel boeken ligt of met een elastiekje strak wordt gebundeld, krijgt deukjes en knikken. Een knik gaat er nooit meer uit.

Vocht. Karton neemt vocht op uit de lucht. Kaarten gaan dan krullen, vooral holo's en foil-kaarten, omdat de voor- en achterkant anders reageren. Bij langdurig hoge luchtvochtigheid komen er vlekken en uiteindelijk schimmel.

Licht. Zonlicht laat inkt verbleken. Dat gaat langzaam, maar het is onomkeerbaar. Een kaart die een zomer achter een raam heeft gestaan, ziet er naast zijn tweelingbroer uit de doos merkbaar fletser uit.

Wrijving en vuil. Kaarten die los over elkaar schuiven krijgen krasjes op het oppervlak en witte randjes. Vingers laten vet achter.

Verkeerd plastic. Oude albums en goedkope hoesjes van pvc kunnen na jaren kleverig worden en weekmakers afgeven aan wat erin zit. Wie ooit een verzameling uit de jaren negentig uit zo'n album heeft gehaald, kent de geur.

Bescherming werkt in lagen. Hoe waardevoller de kaart, hoe meer lagen. Voor een common uit een booster is een doos genoeg; voor een kaart van een paar tientjes of meer is een sleeve het minimum.

Een veelgemaakte fout is een kaart zonder sleeve in een toploader schuiven. De kaart kan dan heen en weer bewegen tegen het harde plastic, en juist de hoeken en het oppervlak gaan daar aan. Sleeve eerst, dan pas de toploader.

Plak toploaders ook niet dicht met plakband over de opening. Wie de kaart er later uit wil halen, trekt dan aan tape vlak bij de kaart. Een klein stukje over de rand van de sleeve, of gewoon een team bag om de toploader heen, werkt beter.

Voor een verzameling die je wilt doorbladeren is een map de prettigste vorm. Er zijn grote verschillen.

Kies een map met vaste pagina's en zijvullende vakjes. Kaarten die je van opzij in het vakje schuift, vallen er niet uit als je de map ondersteboven houdt. Bij vakjes die van boven open zijn kan dat wel.

Wees voorzichtig met ringmappen. In een ringmap drukken de ringen bij het dichtslaan op de kaarten in de kolom het dichtst bij de rug. Na een tijd zie je daar deukjes. Wie toch een ringmap gebruikt, laat de binnenste kolom leeg of kiest een map met D-ringen die aan de achterkant vastzitten.

Niet te vol. Twee kaarten in een vakje, met de achterkanten tegen elkaar, kan prima bij goedkope kaarten. Bij kaarten met waarde niet: die wrijven tegen elkaar en het vakje wordt te strak.

Rechtop bewaren. Een map die plat onder andere spullen ligt, krijgt druk op elke pagina. Zet hem in de kast zoals een boek.

Voor de grote stapel commons, energie en dubbele kaarten is een kartonnen kaartdoos de standaard. Dat zijn lange, smalle dozen waar kaarten staand in passen. Een paar regels:

Zet kaarten rechtop en niet plat op elkaar. Vul de doos zo dat de kaarten niet schuiven, maar ook niet zo strak dat je moet duwen om er een uit te halen. Stop een stuk karton in een halfvolle doos om de rij rechtop te houden. En gebruik geen elastiekjes rond stapels kaarten: die laten een deuk achter in de bovenste en onderste kaart.

Waar je je verzameling neerzet, maakt meer uit dan welke hoesjes je gebruikt. De Library of Congress, die papier bewaart voor de eeuwigheid, geeft voor papier drie richtlijnen: koel, droog en zo weinig mogelijk licht. Pokemon-kaarten zijn papier, dus die richtlijnen gelden ook hier.

Droog. Archieven houden voor papier ongeveer 35 procent luchtvochtigheid aan. In een Nederlands huis haal je dat niet altijd, zeker niet in de herfst en winter. Een simpele hygrometer kost een paar euro en laat zien hoe het er in je kast voor staat. In een gesloten doos helpen zakjes silicagel om pieken op te vangen.

Koel en stabiel. Gewone kamertemperatuur is prima. Wat je wilt vermijden zijn schommelingen: een kast tegen een buitenmuur, naast de verwarming of boven een ventilatierooster.

Donker. Geen direct zonlicht, ook niet door een raam heen. Een dichte kast of een doos is genoeg.

Niet op zolder en niet in de kelder. Dit is de belangrijkste regel en de meest overtreden. De Library of Congress noemt zolders en kelders met name als plekken om te vermijden, vanwege lekkages en de temperatuur- en vochtschommelingen. Precies daar staan in Nederland de meeste dozen met oude kaarten. Een zolder is 's zomers heet en 's winters vochtig, en kaarten die er jaren hebben gestaan zijn vaak krom of verkleurd.

Voor ongeopende boxen en Elite Trainer Boxes gelden dezelfde regels voor de plek: droog, donker, geen zolder. Daarnaast twee dingen die specifiek voor sealed gelden.

Bescherm de folie. De krimpfolie is wat een ongeopende doos herkenbaar ongeopend maakt. Een scheur of een gat erin maakt een doos lastiger te verkopen, omdat de koper niet meer kan zien of hij ongeopend is. Er bestaan harde kunststof dozen op maat voor veelvoorkomende formaten zoals de Elite Trainer Box.

Stapel niet te hoog. Een ETB is een kartonnen doos met lucht erin. Onderaan een stapel van vijf deukt hij in.

Of sealed bewaren als investering zin heeft, is een andere vraag. Die behandelen we in sealed versus singles.

Komt er een doos van zolder met kaarten uit 1999 of 2000, haal ze dan eerst rustig uit de doos en leg ze op een droge plek. Ga niet poetsen, gladstrijken of plat leggen onder iets zwaars. Elke behandeling kan de waarde verlagen, en een kaart die later naar een grader gaat, wordt geweigerd als hij is schoongemaakt.

Wat zo'n verzameling waard kan zijn en waar je op let, staat in oude Pokemon-kaarten: wat zijn ze waard en eerste editie herkennen. Gegradeerde kaarten vragen een eigen aanpak, zie gegradeerde kaarten bewaren.